Cây an xoa có mấy loại? Phân biệt 2 loại thường gặp

Khi tìm hiểu để mua cây an xoa chuẩn thì cây an xoa có mấy loại là câu hỏi xuất hiện phổ biến nhất. Khi người mua thấy trên thị trường có cả “an xoa hoa tím” lẫn “an xoa hoa trắng”. Điều đáng nói là dù thường được quảng cáo chung một công dụng và bán với mức giá ngang nhau, nhưng hình dáng bên ngoài của hai loại cây này lại khác biệt một cách rõ rệt.

1. Dựa vào đâu để phân chia cây an xoa thành 2 loại?

Khi tìm mua dược liệu, thắc mắc phổ biến của người dùng là cây an xoa có mấy loại trên thị trường hiện nay? Thực tế, để trả lời câu hỏi cây an xoa có mấy loại, chúng ta thường dựa vào đặc điểm hình thái bên ngoài. Theo cách phân loại phổ biến hiện nay, cây an xoa thường được chia thành 2 loại chính: là cây an xoa hoa tím (Helicteres hirsuta Lour.) và cây an xoa hoa trắng.

1. Cây an xoa hoa tím gắn với tên khoa học Helicteres hirsuta Lour., được nhắc đến phổ biến hơn trong tài liệu về tên cây thuốc và nhóm cây dược liệu hỗ trợ bệnh gan

2. Cây an xoa hoa trắng: có hoa màu trắng, lá và thân có hình thái tựa như cây an xoa tím, cần lưu ý để nhận dạng đúng cây an xoa chuẩn.

1.1. Vì sao cây an xoa thường được chia thành 2 nhóm?

Thực tế, việc phân loại cây an xoa thành nhóm ” an xoa hoa tím” hay ” an xoa hoa trắng” hoàn toàn dựa vào thói quen quan sát bằng mắt thường của người dùng. Sự phân chia này bắt nguồn từ 2 lý do:

1. Màu hoa an xoa đập ngay vào mắt: Khi cây vào mùa ra hoa, sự khác biệt về màu sắc (tím hoặc trắng) là dấu hiệu dễ nhận biết nhất.

2. Thói quen gọi tên theo dân gian, tên gọi theo vùng miền: Người dân thường thấy đặc điểm nào nổi bật nhất thì dùng để gọi tên luôn cho dễ nhớ.

1.2. Có phải cứ mang tên “an xoa” thì đều là cây thuốc thật?

Câu trả lời là không. Vì “an xoa” chỉ là tên gọi truyền miệng. Đây là tên gọi dân gian địa phương, không phải tên khoa học chuẩn xác. An xoa chuẩn có tên khoa học là Helicteres hirsuta.

Có rất nhiều loại cây dại mọc hoang mang hình dáng từa tựa cũng bị người dân gộp chung và gọi đại là “an xoa”, dù thực chất chúng không mang lại tác dụng trị bệnh

2. Cây an xoa hoa tím có đặc điểm gì và có phải là loại thường dùng làm cây thuốc không?

An xoa hoa tím là nhóm được nhắc đến nhiều hơn trong kinh nghiệm dân gian và thị trường dược liệu, với tên khoa học xác định là Helicteres hirsuta Lour., thuộc họ Trôm (Sterculiaceae).

2.1. Đặc điểm nhận biết cây an xoa hoa tím

• Dạng cây: bụi bán gỗ, thân thẳng, cao 1–3m

• Lá: hình trứng thuôn, mép có răng cưa, mặt dưới lá phủ lông dày màu trắng xám

• Thân và cành non: phủ lông mềm dày  sờ tay cảm nhận được rõ

• Hoa: màu đỏ tím đến tím hồng, mọc ở nách lá thành cụm nhỏ, nhị lồi ra ngoài khi nở

• Quả: hình trụ dài, xoắn theo chiều dọc, phủ lông cứng dày ráp tay  đây là đặc điểm định danh mạnh nhất của loài này

2.2. Tại sao cây an xoa hoa tím lại là loại phổ biến nhất để hỗ trợ bệnh gan?

Khi nhắc đến cây an xoa dùng làm thuốc, loại hoa màu tím luôn được ưu tiên và săn đón nhiều nhất bởi 3 lý do sau:

• Là loài gắn trực tiếp với tên khoa học Helicteres hirsuta, là loài cây thảo dược đã được ghi chép, nghiên cứu và mô tả chi tiết trong rất nhiều cuốn sách, tài liệu về cây thuốc nam tại Việt Nam.

3. Cây an xoa hoa trắng có phải cùng loại với hoa tím không?

Trước khi sử dụng, việc hiểu rõ cây an xoa có mấy loại và phân biệt chúng là vô cùng cần thiết. Cây được gọi là “an xoa hoa trắng” xuất hiện ở nhiều vùng, thường được mô tả là có hoa trắng hoặc trắng ngà, lá lớn hơn và thân to hơn an xoa hoa tím. Tuy nhiên, chỉ dựa vào tên gọi dân gian hoặc màu hoa thì chưa đủ để kết luận về loại cây này.

3.1. Đặc điểm nhận diện của cây an xoa hoa trắng là gì?

• Màu hoa: Có màu trắng hoặc trắng ngà.

• Lá và thân: Thân cây thường to hơn, phiến lá cũng có xu hướng lớn và tròn hơn.

3.2. Có nên dùng an xoa hoa trắng để trị bệnh giống loại hoa tím không?

Câu trả lời là bạn nên cẩn trọng.

• Không nên mặc định loại an xoa trắng cũng có công dụng hỗ trợ bệnh gan giống như an xoa tím chỉ vì chúng vô tình bị gọi chung một cái tên là “an xoa”.

• Khi chưa xác định có độc tính hay không, tuyệt đối không nên tự hái hoặc mua về sắc uống dài ngày

4. Phân biệt 2 loại cây an xoa qua thân, lá, hoa và quả như thế nào?

Muốn phân biệt cây an xoa có mấy loại đang lưu hành, không nên chỉ nhìn màu hoa. Bảng dưới đây tổng hợp các điểm khác biệt có thể quan sát bằng mắt thường.

4.1. Bảng so sánh an xoa hoa tím và loại thường gọi là an xoa hoa trắng

4.2. Tại sao nhận biết cây an xoa chỉ nhìn màu hoa lại cực kỳ nguy hiểm và dễ nhầm?

Chỉ nhìn màu hoa an xoa mà bỏ qua lá và quả. Dưới đây là 2 lý do tại sao cách làm này lại vô cùng rủi ro:

1. Sự biến đổi màu tự nhiên: Cùng là loại cây an xoa chuẩn (Helicteres hirsuta), nhưng nếu mọc ở điều kiện đất đai, khí hậu khác nhau, hoa có thể nhạt màu đi, trông từa tựa như màu trắng.

2. Hình ảnh “đánh lừa” thị giác: Một bức ảnh chụp ngoài trời nắng gắt buổi chiều sẽ cho ra màu sắc khác hẳn với ảnh chụp trong bóng râm, khiến bạn nhìn ảnh mạng mà đoán sai bét màu thật của hoa.

5. Cây an xoa loại nào thường được chọn để dùng làm dược liệu?

Nắm vững kiến thức về việc cây an xoa có mấy loại là chìa khóa quan trọng giúp bạn chọn đúng dược liệu chuẩn. Việc nắm rõ chủ đề cây an xoa có mấy loại sẽ bảo vệ sức khỏe và mang lại hiệu quả hỗ trợ điều trị tốt nhất.

5.1. Các tiêu chuẩn cần kiểm tra kĩ trước khi chọn mua loại cây an xoa hoa tím chuẩn?

Để không rước họa vào thân vì hái nhầm cây dại hay mua phải hàng kém chất lượng, hãy luôn nhớ kỹ 4 lưu ý sau:

1. Ghi nhớ các nhận dạng chuẩn của an xoa hoa tím: để phân biệt đúng

2. Kiểm tra kĩ thân và cành của an xoa, có lõi màu tím ở giữa phần thân của cây hay không?

3. Quy tắc chọn hàng mua cây an xoa hoa tím khô chất lượng?

Nếu mua an xoa đã phơi khô, chỉ ưu tiên chọn mua loại vẫn còn nhìn rõ hình dạng cắt khúc của thân, cành và lá. Bạn nên từ chối ngay những gói cây an xoa đã bị băm nát vụn hoặc nghiền thành bột, vì lúc này bạn không thể tự mình kiểm chứng an xoa thật giả được nữa.

5.2. Cây an xoa thường được dùng cho những đối tượng nào?

Người tìm hiểu cây an xoa thường đồng thời quan tâm đến các chủ đề liên quan đến các dược liệu hỗ trợ bệnh gan. Các nhóm nhu cầu thường gặp bao gồm:

• Người bị men gan cao hoặc gan nhiễm mỡ, mong muốn hạ và ổn định lại các chỉ số của gan. Họ thường kết hợp việc uống nước sắc an xoa song song với việc thay đổi lối sống (ăn uống lành mạnh, tập thể dục, kiêng rượu bia).

• Người có tiền sử viêm gan B thường dùng thêm thảo dược an xoa này như một biện pháp bổ trợ lâu dài để bảo vệ tế bào gan

Nếu chưa chắc loại an xoa đang có đúng đặc điểm hay không, có thể gửi hình ảnh cây tươi hoặc nguyên liệu khô qua Zalo Dược Liệu Phương Thảo để được hỗ trợ đối chiếu trước khi sử dụng. Với người đang có bệnh gan hoặc dùng thuốc điều trị, nên cung cấp thêm tình trạng hiện tại để được hướng dẫn thận trọng hơn.