Nguyên nhân cốt lõi của bệnh gout là tình trạng axit uric trong máu tăng cao kéo dài, tạo điều kiện để các tinh thể urat lắng đọng tại khớp và gây viêm. Tuy nhiên, không phải ai tăng axit uric cũng mắc gout. Hiểu đúng nguyên nhân gout cấp tính, cơ chế hình thành bệnh, các yếu tố nguy cơ và nguyên nhân khiến axit uric tăng sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe, giảm nguy cơ tái phát và bảo vệ khớp lâu dài.
1. Nguyên nhân gây ra bệnh gout là gì?
Nguyên nhân gây gout chủ yếu là sự tích tụ axit uric trong máu kéo dài. Khi nồng độ này vượt quá khả năng hòa tan, các tinh thể urat sẽ lắng đọng trong khớp và gây ra các cơn viêm đau đặc trưng của gout.
1.1. Axit uric được hình thành như thế nào?
-
Axit uric là sản phẩm cuối của quá trình phân hủy purin.
-
Purin có sẵn trong cơ thể và cũng đến từ thực phẩm.
-
Sau khi hình thành, axit uric được đào thải chủ yếu qua thận.
1.2. Tăng axit uric kéo dài tạo thành bệnh gout cấp tính ra sao?
Quá nhiều axit uric trong máu sẽ tạo điều kiện cho tinh thể urat hình thành và lắng đọng tại khớp. Khi hệ miễn dịch phản ứng với các tinh thể này, cơn gout cấp xuất hiện với biểu hiện sưng, nóng, đỏ và đau dữ dội.
1.3. Vì sao tăng axit uric nhưng chưa chắc đã mắc bệnh gout?
Không phải mọi trường hợp tăng axit uric đều xuất hiện gout.
Điều này còn phụ thuộc vào:
-
Thời gian axit uric tăng kéo dài.
-
Mức độ lắng đọng tinh thể urat.
-
Cơ địa và các yếu tố nguy cơ của từng người.
2. Nguyên nhân vì sao axit uric trong máu tăng cao?
Axit uric tăng khi cơ thể đào thải kém hoặc tạo ra nhiều hơn bình thường. Ở nhiều người, hai cơ chế này có thể xảy ra đồng thời.
2.1. Thận đào thải axit uric kém
Đây là nguyên nhân gout cấp tính thường gặp nhất.
Khả năng đào thải axit uric có thể giảm do:
-
Chức năng thận suy giảm.
-
Tuổi tác làm hiệu quả lọc của thận giảm dần.
-
Mất nước kéo dài.
-
Một số bệnh lý nền ảnh hưởng đến chức năng thận.
Khi axit uric không được đào thải hiệu quả, nó sẽ tích tụ trong máu và làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout.
2.2. Cơ thể tạo ra quá nhiều axit uric
Ngoài việc đào thải kém, cơ thể cũng có thể tạo ra quá nhiều axit uric.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
-
Ăn nhiều thực phẩm giàu purin (thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản,…)
-
Uống nhiều bia rượu.
-
Rối loạn chuyển hóa làm tăng quá trình tạo axit uric.
Khi lượng axit uric được tạo ra nhiều hơn khả năng đào thải của thận, axit uric sẽ bắt đầu tích tụ trong máu. Ở người trung niên, các bệnh nền về thận, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường khi tiêu thụ đồ uống có cồn, thực phẩm nhiều đạm đều có thể làm axit uric tăng và kéo dài.
3. Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout cấp tính?
Ngoài nguyên nhân trực tiếp, nhiều yếu tố khác cũng góp phần làm axit uric tăng và thúc đẩy bệnh gout xuất hiện.
3.1. Chế độ ăn nhiều đạm và uống nhiều rượu bia
Một số thói quen thường gặp gồm:
-
Ăn nhiều phủ tạng động vật, thịt đỏ và một số loại hải sản.
-
Uống nhiều bia rượu.
-
Ăn uống quá mức trong thời gian dài.
3.2. Thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa
Người thừa cân thường có nguy cơ rối loạn chuyển hóa cao hơn, từ đó làm tăng khả năng mắc gout.
Béo phì cũng thường đi kèm:
-
Tăng huyết áp.
3.3. Bệnh thận và khả năng đào thải uric suy giảm
Khi chức năng lọc của thận suy yếu:
-
Axit uric khó được đào thải qua nước tiểu.
-
Axit uric tích tụ trong máu nhiều hơn.
-
Nguy cơ hình thành tinh thể urat tăng lên.
3.4. Tuổi tác, giới tính và yếu tố di truyền
Một số yếu tố không thể thay đổi gồm:
-
Nam giới thường mắc gout nhiều hơn.
-
Phụ nữ vẫn có thể mắc bệnh, đặc biệt sau mãn kinh.
-
Gia đình có người từng mắc gout.
4. Nguyên nhân gout cấp tính và gout mạn tính khác nhau như thế nào?
Nguyên nhân gout cấp tính và gout mạn tính có cùng cơ chế hình thành nhưng khác nhau về mức độ tiến triển của bệnh.
4.1. Điểm giống nhau về nguyên nhân gây bệnh
Cả hai đều bắt nguồn từ tình trạng axit uric tăng cao kéo dài và tinh thể urat lắng đọng trong khớp.
4.2. Vì sao gout cấp tiến triển thành gout mạn tính?
Nếu axit uric không được kiểm soát tốt, các cơn gout sẽ tái diễn nhiều lần. Theo thời gian, tinh thể urat tích tụ nhiều hơn và có thể gây tổn thương khớp kéo dài.
4.3. Vì sao gout thường tái phát nhiều lần?
Nguy cơ tái phát thường tăng khi:
-
Axit uric chưa được kiểm soát.
-
Tiếp tục duy trì các thói quen làm tăng axit uric.
-
Không tuân thủ điều trị hoặc tái khám.
5. Có thể phòng ngừa những nguyên nhân gây bệnh gout không?
Nhiều nguyên nhân gây ra bệnh gout hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu thay đổi lối sống từ sớm.
5.1. Những yếu tố nguyên nhân có thể thay đổi
Người có nguy cơ mắc gout, đặc biệt là người trung niên nên:
-
Hạn chế bia rượu.
-
Ăn uống cân đối.
-
Duy trì cân nặng hợp lý.
-
Uống đủ nước và vận động đều đặn.
5.2. Những yếu tố không thể thay đổi hoàn toàn
Một số yếu tố vẫn cần được theo dõi lâu dài:
-
Tuổi tác.
-
Giới tính.
-
Yếu tố di truyền.
5.3. Khi nào nên kiểm tra axit uric và đi khám bệnh gout?
Nên chủ động thăm khám bệnh gout nếu:
-
Đau khớp tái diễn.
-
Xét nghiệm phát hiện axit uric tăng cao.
-
Có nhiều yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử gia đình mắc gout.
6. Vai trò của dược liệu hỗ trợ xương khớp đối với người có nguy cơ gout
Nhiều người tìm hiểu dược liệu hỗ trợ xương khớp để hỗ trợ chăm sóc sức khỏe trong quá trình kiểm soát gout.
6.1. Một số dược liệu dân gian quen thuộc
Một số dược liệu thường được biết đến gồm: cây xương khỉ, cỏ xước, dây đau xương. Những dược liệu này thường được dùng theo kinh nghiệm dân gian để hỗ trợ xoa dịu cảm giác đau mỏi, lưu thông khí huyết, hỗ trợ giảm ê ẩm, nặng khớp, đặc biệt khi khớp khó chịu.
6.2. Lưu ý khi sử dụng dược liệu
Người bệnh cần lưu ý:
-
Không thay thế thuốc điều trị gout bằng dược liệu.
-
Không xem dược liệu là giải pháp điều trị dứt điểm.
-
Tham khảo ý kiến chuyên môn nếu đang sử dụng thuốc điều trị.
-
Ưu tiên dược liệu có nguồn gốc rõ ràng.
Để hiểu đầy đủ về bệnh gout, người đọc nên tìm hiểu thêm gout cấp tính là gì, triệu chứng gout cấp tính, cách điều trị gout cấp tính cũng như cách phòng tránh gout cấp tính. Việc trang bị đầy đủ kiến thức sẽ giúp người bệnh chủ động xử trí đúng và thăm khám kịp thời khi cần thiết.
